Program Beldocs specijal, u okviru međunarodnog festivala dokumentarnog filma BELDOCS u Beogradu, i ove godine donosi lične i pažljivo kurirane selekcije istaknutih autora, otvarajući prostor za promišljanje savremenog sveta kroz dokumentarni film.
Ovogodišnja kustoskinja programa Beldocs specijal, makedonska spisateljica Rumena Bužarovska, za svoju selekciju odabrala je pet filmova pod zajedničkim naslovom „Nada je disciplina“.
O izboru naziva selekcije, Bužarovska poručuje sledeće:
„Očaj je oružje tlačitelja. Time što nas uverava da je kraj sveta blizu, da je čovečanstvo u svojoj suštini zlo i da jedini put vodi ka potpunom (samo)uništenju, ugnjetač nas paralizuje oduzimajući nam volju za borbom i delovanjem. Očaj gotovo neminovno vodi ka predaji, a time i ka smrti, dok nada obnavlja volju za kretanjem napred i nastavkom borbe; zato je nada suštinska odlika života. Po rečima čuvene aktivistkinje Marijam Kabe (Mariame Kaba), nada je disciplina: zahteva svakodnevnu praksu i stalni napor da se sagleda šira slika, uprkos pretećoj tami koja nas okružuje. Dokumentarni film kao žanr uspostavlja snažnu vezu sa filozofijom nade ne kroz slepi optimizam, već kroz neophodan čin samopreispitivanja, kao i kroz pružanje prodornih društvenih, istorijskih i ličnih perspektiva. Filmovi u ovoj selekciji upravo zato ističu različite vidove delovanja koji promovišu nadu kao disciplinu.“
„Bolje poludeti u divljini“ (Better Go Mad in the Wild), film reditelja Mira Rema (Miro Remo), vodi nas u izolovani, gotovo bajkovit svet u kojem, daleko od civilizacije i u dubokom zagrljaju prirode, žive braća blizanci. Iako naizgled gotovo identični, poput odraza u ogledalu, njihovi unutrašnji svetovi se razilaze. Dugogodišnja nerazdvojnost dolazi na iskušenje u trenutku kada jedan od braće poželi život izvan poznatog, dok drugi ostaje ukorenjen u svakodnevici koju poznaje. Kroz posmatrački i nenametljiv pristup, Remo beleži suptilnu, ali emotivno snažnu dramu razdvajanja, kao i mogućnost ponovnog susreta.
Film, koji Rumena Bužarovska opisuje kao „istovremeno bizaran i nežan, zabavan i dirljiv“, balansira između humora i melanholije, donoseći autentičan portret života ispunjenog ritualima, poezijom i blagom opijenošću. Remo pred publiku donosi junake koji odišu sirovom životnošću, gradeći toplo filmsko iskustvo koje otvara prostor za promišljanje o slobodi, pripadanju i odnosima koji nas određuju.
„Draga sutrašnjice“ (Dear Tomorrow), film Kaspara Astrupa Šredera (Kaspar Astrup Schröder), donosi suptilan i emotivan portret usamljenosti u savremenom japanskom društvu. U gradu od gotovo 38 miliona stanovnika, gde blizina ne podrazumeva i povezanost, film prati dvoje ljudi čiji se životi neprimetno ukrštaju kroz anonimni servis za dopisivanje namenjen osobama u krizi. Kroz njihove tihe, svakodnevne borbe, poput gubitka posla ili potrage za smislom, film otvara pitanje šta nas u trenucima izolacije održava i gde pronalazimo nadu.
Kako ističe selektorka ove programske celine, Rumena Bužarovska, reč je o „mirnom i suptilnom filmu sa atmosferičnom muzikom, koji podseća na japansku književnost. U celini, to je dirljiv film o nadi u mraku – spor, ali promišljeno ritmizovan i autentičan.“
„Veliki gazda“ (The Big Chief), film Tomaša Volskog (Tomasz Wolski), donosi kompleksan i arhivski bogato izgrađen portret Leopolda Trepera (Leopold Trepper), nekadašnjeg oficira Crvene armije i heroja antinacističkog otpora. Kroz kolaž arhivskih snimaka i materijala zaplenjenih od francuskih autora u Poljskoj, film rekonstruiše njegovu sudbinu u kontekstu političkih preokreta i ponovnog jačanja antisemitizma u socijalističkoj Poljskoj 1970-ih, kada Trepper završava u kućnom pritvoru i pod stalnim nadzorom. Film gradi napetu i slojevitu špijunsku priču koja prevazilazi žanrovske okvire i postaje refleksija o istorijskim ciklusima progona i ponavljanju trauma.
Kako ističe selektorka, Rumena Bužarovska, reč je o „uzbudljivom dokumentarcu o izuzetno intrigantnoj ličnosti, čija sudbina nosi snagu klasičnih špijunskih narativa, ali i težinu istorijskih lomova koji se neumoljivo ponavljaju.“
„Poslednji Prometej Donbasa“ (The Last Prometheus of Donbas), film Antona Štuke (Anton Shtuka), „vizuelno upečatljiv film o termoelektrani Kurahovskoj i njenim radnicima koji ne žele da napuste svoj grad i region bez struje i toplote. Prikazani kao savremeni heroji, oni istrajavaju uprkos svemu, poput partizana svog vremena (…) Surov, težak, ali i na neobičan način poetičan film.“
Kroz priču o njihovoj svakodnevnoj borbi i neizbežnom gašenju postrojenja, film uspostavlja snažnu paralelu sa mitom o Prometeju, pretvarajući industrijsku i ratnu realnost u priču o otporu i žrtvi.
„Pravi Sever“ (True North), film Mišel Stefenson (Michèle Stephenson), kroz arhivske materijale i svedočenja učesnika rekonstruiše studentske proteste protiv rasizma na Univerzitetu Konkordija u Montrealu 1969. godine, kada su studenti zauzeli kompjutersku laboratoriju zahtevajući da se čuje njihov glas. Film osvetljava širi istorijski i politički kontekst migracija sa Haitija i Kariba ka Kanadi, ali i iskustvo rasizma u navodno inkluzivnom društvu, gde su obećanja jednakih šansi često ostajala neispunjena. Kroz intervjue i arhivske materijale, uključujući i govore aktivista poput Rosie Douglas, film povezuje lična sećanja sa istorijom kolektivne borbe i otpora.
Prema rečima Rumene Bužarovske, to je „slojevit i angažovan dokumentarac koji se kreće od kolonijalne prošlosti do savremenih protesta, ukazujući na kontinuitet borbe za ljudska prava i snagu kolektivne akcije, uz posebnu rezonancu u današnjim društvenim i studentskim pokretima.“
Selekcija okuplja različite autorske pristupe i geografske kontekste, a povezuje ih fokus na teme otpora, ranjivosti i kolektivne izdržljivosti. Kroz ovaj izbor, Bužarovska gradi program koji nadu ne tretira kao apstraktan pojam, već kao aktivan odnos prema svetu u trenucima krize i neizvesnosti, otvarajući prostor za promišljanje ličnih i društvenih strategija opstanka.
Festival BELDOCS održava se od 20. do 26. maja u Beogradu. Aktuelnosti tokom festivala možete pratiti putem zvaničnih Instagram i Facebook stranica, dok su ulaznice za projekcije dostupne na sajtu festivala.
O BELDOCSU
Beldocs je osnovan 2008. godine i danas predstavlja jedan od vodećih međunarodnih festivala dokumentarnog filma u regionu. Tokom sedam dana, na više lokacija u Beogradu, publika ima priliku da vidi više od 100 premijernih filmova u okviru brojnih programskih celina. Festival dodeljuje više nagrada za najbolja ostvarenja, dok kroz Beldocs Industry platformu aktivno podržava razvoj novih projekata.
Beldocs svake godine okuplja veliki broj međunarodnih filmskih profesionalaca – autora, producenata i predstavnika relevantnih evropskih i svetskih institucija i kompanija, čime doprinosi razvoju i vidljivosti dokumentarnog filma u regionu.
Za više informacija posetite www.beldocs.rs, kao i njihove kanale na društvenim mrežama: Instagram, Facebook, YouTube i X.
