Prvi Ekata festival biće otvoren u sredu, 3. juna 2026. godine u 18 časova, u prostoru Ekata Estate u Krnjevu.
Festival se otvara izložbom Radomir Damnjanović Damnjan i Gorgona: kontinuitet konceptualne prakse, posvećenom jednom od najznačajnijih umetnika posleratne jugoslovenske i evropske umetnosti, uz kontekstualni osvrt na delovanje zagrebačke umetničke grupe Gorgona. Nakon otvaranja izložbe, program će se nastaviti koncertom Beogradskog džez orkestra u Atrijumu Ekata Estatea, s početkom u 19 časova.
Pojedinačne karte, kao i ulaznice za sve festivalske dane, mogu se nabaviti putem Tickets platforme.
Krnjevo kao nova tačka na mapi evropske umetnosti
Ovim programom Ekata Estate započinje novi izložbeni ciklus realizovan u saradnji sa Fondacijom Marinko Sudac iz Zagreba, jednom od najvažnijih regionalnih institucija posvećenih istraživanju, očuvanju i međunarodnom predstavljanju avangardnih i neoavangardnih umetničkih praksi.
Izložba Radomira Damnjanovića Damnjana prva je u nizu projekata koji će tokom naredne tri godine biti predstavljani u Ekati, s namerom da se kroz pažljivo koncipirane postavke otvore ključna pitanja umetnosti druge polovine 20. veka i njene savremene relevantnosti.
Radomir Damnjanović Damnjan i Gorgona
predstavljeni kao deo evropske istorije avangarde
Izložba „Radomir Damnjanović Damnjan i Gorgona: kontinuitet konceptualne prakse“ donosi fokusiran uvid u Damnjanov umetnički razvoj, od kraja pedesetih godina do najnovijih radova, uključujući ciklus „Slike“ iz 2019/2020. godine.
Kroz selekciju radova iz različitih perioda, izložba prati umetnikov put od rane slikarske faze i postepenog napuštanja tradicionalnog shvatanja slike, preko ključnih konceptualnih pomaka i istraživanja medija, do kasnijih radova u kojima se pitanje slike ponovo otvara kao složen prostor mišljenja, strukture i značenja.
Damnjanovo delo zauzima posebno mesto u istoriji umetnosti jer se ne može svesti na jednu disciplinu, medij ili formalni postupak. Njegova praksa razvijala se kroz slikarstvo, crtež, konceptualne radove i performativne akcije, uvek sa jasnom svešću o tome da umetničko delo nije samo predmet, već i misaoni proces, odluka, gest i sistem odnosa.
Upravo zato ova izložba ne pristupa Damnjanovom opusu kao zatvorenoj retrospektivi, već kao živom kontinuitetu jedne od najdoslednijih konceptualnih pozicija u posleratnoj umetnosti regiona.
Poseban značaj izložbe ogleda se u njenom povezivanju Damnjanovog opusa sa istorijskim i teorijskim horizontom Gorgone. Damnjanova izložba u Studiju G u Zagrebu 1962. godine predstavlja jednu od važnih tačaka susreta sa umetnicima i teoretičarima koji su, u lokalnom i međunarodnom kontekstu, na izuzetno rani i dosledan način preispitivali autonomiju umetničkog dela, granice umetničkog izraza i samu prirodu umetničkog čina.
Ekata Estate uspostavlja novi programski pravac
Ovom izložbom Ekata Estate otvara novi programski pravac i jasno postavlja ambiciju budućih izložbenih projekata. Ekata se ne oblikuje samo kao mesto događaja, već kao prostor u kojem se umetnost predstavlja sa svešću o njenoj istorijskoj težini, savremenoj relevantnosti i mogućnosti šire kulturne razmene.
U tom smislu, izložba Damnjana i Gorgone označava početak programa koji u Krnjevo uvodi umetničke pojave od izuzetnog značaja i otvara ih novoj publici, regionalnom kontekstu i međunarodnom dijalogu.
Džez kao zvučni ekvivalent konceptualne slobode
Veče otvaranja biće zaokruženo nastupom Beogradskog džez orkestra, koji okuplja istaknute srpske džez muzičare, na čelu sa vokalnom solistkinjom Aleksandrom Bijelić.
Za ovu priliku orkestar priprema poseban repertoar koji obuhvata različite muzičke pravce, od autentičnog svinga i džeza, preko popularne i filmske muzike, do raskošnih vokalnih aranžmana.
Program donosi svetske klasike i prepoznatljive kompozicije domaćih autora, oblikovane kao svečano muzičko putovanje kroz različite epohe, stilove i atmosfere.
Otvaranjem prvog Ekata festivala, Ekata Estate uspostavlja se kao novo mesto susreta umetnosti, muzike, arhitekture i međunarodne kulturne saradnje, sa ambicijom da važne umetničke pojave predstavi u savremenom i javno relevantnom okviru.
O Damnjanu
Radomir Damnjanović Damnjan (1935–2025) bio je jedan od ključnih predstavnika konceptualne umetnosti na prostoru bivše Jugoslavije, kao i umetnik koji je redefinisao granice slike i mišljenja. Karijeru je započeo krajem pedesetih godina, razvijajući rad od minimalnih pejzaža i geometrije ka radikalnim konceptualnim istraživanjima.
Važan trenutak njegovog ranog razvoja predstavlja saradnja sa zagrebačkom grupom Gorgona, u okviru koje je 1962. godine imao samostalnu izložbu u Studiju G u Zagrebu. Njegovi pejzažni ciklusi iz tog perioda, posebno serija „Plaže“, poznati su po svedenom, meditativnom izrazu i atmosferi bliskoj idejama Gorgone o redukciji, tišini i dematerijalizaciji umetnosti.
Tokom više decenija rada, Damnjan je delovao kroz različite medije – slikarstvo, crtež, fotografiju, film, video, performans i instalaciju – dosledno preispitujući granice umetničkog dela. Od 1974. godine živeo je i radio u Milanu, gde je preminuo u julu 2025. godine.
Međunarodno priznanje stekao je već početkom šezdesetih godina, izlaganjem na značajnim manifestacijama poput Bijenala u Sao Paulu 1963. godine, documente u Kaselu 1964. godine, Bijenala u San Marinu 1965. godine i Venecijanskog bijenala 1966. godine.
U kasnijim radovima, uključujući ciklus „Slike“ (2020), nastavio je da istražuje odnos slike, objekta i savremenih tehnologija, ostajući dosledan eksperimentalnom pristupu do kraja karijere.
O Gorgoni
Gorgona (1959–1966/68) bila je umetnička grupa iz Zagreba koja je okupila niz uticajnih umetnika, istoričara umetnosti i likovnih kritičara. Njeno delovanje temeljilo se na idejama egzistencijalizma, nihilizma, apsurda i zen-budizma.
Kao proto-konceptualna grupa, Gorgona je kroz svoje aktivnosti preispitivala i pomerala granice umetnosti, čime je postala jedna od ključnih pojava svetske umetnosti šezdesetih godina.
Jedan deo njihove prakse, pod nazivom „Kolektivni rad“, obuhvatao je različite konceptualne zadatke (pisane, izvedene ili realizovane u formi akcija), nadovezujući se na nasleđe Dade, kao i na savremene tokove poput francuskog Novog talasa i Fluxusa.
Osnivač Gorgone, Josip Vaništa, pokrenuo je 1961. godine ono što je danas u istoriji umetnosti poznato kao „knjiga umetnika“ – anti-časopis „Gorgona“ (11 brojeva, 1961–1966). Paralelno sa tim aktivnostima, grupa je u periodu od 1961. do 1962. godine vodila jedan od najznačajnijih nezavisnih izložbenih prostora u regionu – Studio G, smešten u „Radionici za uokvirivanje slika Šira“ u centru Zagreba, gde je realizovano 14 izložbi domaćih i međunarodnih umetnika.
Grupa Gorgona i njeni članovi danas su prepoznati kao ravnopravni i inovativni učesnici evropske umetničke scene nakon Drugog svetskog rata, a njihova dela nalaze se u zbirkama najuglednijih muzeja sveta, uključujući MoMA u Njujorku, Centre Pompidou u Parizu, mumok u Beču, MuHKA u Antverpenu i Tate Modern u Londonu.
