Mozambik je zvanično stavio pod zaštitu planinu Mabu, jedno od najvlažnijih područja južne Afrike, poznato kao „šuma leptira“. Odluku je 24. avgusta objavilo Ministarstvo poljoprivrede, životne sredine i ribarstva. Dekretom je oko 9.341 hektar u okrugu Lugela, na severu zemlje, proglašen zaštićenim područjem, a briga o njemu poverena je lokalnim zajednicama. Time je sačuvano i stanište više od 200 vrsta leptira.
Planina Mabu i njeni izolovani obronci odlikuju se veoma visokim stepenom endemizma, što znači da se mnoge vrste koje tu žive, uz retke izuzetke, ne mogu pronaći nigde drugde na svetu.
Vest je preneo portal Mongabay, kome je o odluci govorio ekolog Julian Bayliss, čija su istraživanja na planini Mabu tokom više od dve decenije otkrila niz vrsta novih za nauku, a pre svega leptire.
„Veliko je olakšanje. Ove šume su veoma važne jer imaju visok stepen endemizma“, rekao je Bayliss.
Planina Mabu i susedna planina Namuli dom su najmanje 200 vrsta leptira. Čuveni prirodnjak David Attenborough nazvao je ovo područje „šumom leptira“ u programu koji je 2013. godine predstavio za BBC, i nadimak mu je ostao. Svake godine u oktobru i novembru stotine leptira se ujutru okupljaju na vrhu planine, na 1.700 metara nadmorske visine, u ritualu parenja koji naučnici nazivaju hilltopping. Prema procenama naučnika, broj vrsta leptira na planini Mabu daljim istraživanjima mogao bi da dostigne i 250.
Od satelitskog snimka do zaštićenog područja
Julian Bayliss je planinu Mabu uočio pregledajući satelitske snimke na platformi Google Earth, pa se tamošnja prašuma ponekad naziva i Google Forest. Prva ekspedicija stigla je na planinu 2005. godine, a u njenim šumama od tada je otkriveno više od 30 novih vrsta, među kojima su žabe, kameleoni, slepi miševi i insekti. Bayliss je bio i prvi naučnik koji je naišao na šumsku otrovnicu sa planine Mabu (Atheris mabuensis), i to tako što je slučajno nagazio na jednu skrivenu ispod opalog lišća, a vrsta je naučno opisana 2009. godine. Sa saradnicima je nedavno opisao i novu, kobaltnoplavu vrstu leptira Iolaus mabuensis, čiji je jedini dosad pronađeni primerak sakupljen 2008. godine.
Još 2014. godine Bayliss je u naučnom radu šumu na planini Mabu opisao kao „verovatno najveći neprekinuti pojas šume srednje nadmorske visine u južnoj Africi“, razmišljajući već tada o tome kako da se njeno prirodno bogatstvo zaštiti.
Mozambik je dugo bio veliki izazov za zaštitnike prirode, jer su jedan od najdužih postkolonijalnih građanskih ratova u Africi i nekontrolisani krivolov ispraznili mnoge nacionalne parkove i divlja područja u zemlji.
Danas stabilna i mirna, zemlja nastoji da obnovi populacije divljih životinja, a najbolji put je da se zaštiti ono što još postoji, pre nego što bude potrebna obnova. Prema dekretu, područje je namenjeno „zaštiti, očuvanju i održivom korišćenju prirodnih resursa od strane lokalnih zajednica“.
Plan upravljanja, kojim će biti definisana konkretna ograničenja, još je u izradi, ali izgledi su dobri: prema pisanju portala Mongabay, šuma je i danas dobro očuvana uprkos pretnjama od širenja sitne poljoprivrede i seče drveća, a lokalno stanovništvo planinu smatra svetom.
José Monteiro, izvršni direktor organizacije ReGeCom, koja sarađuje sa lokalnim zajednicama na planini Mabu, istakao je:
„Sav ovaj trud je priznanje zajednici koja je zaštitila šumu. Zajednica je dugo vremena čuvala šumu.“
Od kraja građanskog rata u Mozambiku je uspostavljen veliki broj zaštićenih područja, a prema podacima Nacionalne uprave za zaštićena područja (ANAC), danas je na neki način zaštićeno 25 odsto teritorije zemlje, od područja održivog korišćenja do potpuno očuvane divljine.
Izvori: Good News Network, Mongabay
Naslovna fotografija: Conradie et al. (2016), Zoosystematics and Evolution, CC BY 4.0
