Sandra Malić i Stanko Crnobrnja — Sinergija oblika i emocija
U Galeriji Grafički kolektiv sinoć je svečano otvorena izložba pod nazivom „Beskonačna svetlost” umetničkog dvojca Original Duo Art (ODA), koji čine Sandra Malić i Stanko Crnobrnja. Otvaranju je prisustvovao veliki broj ljubitelja umetnosti, kao i predstavnika medija, potvrđujući interesovanje za ovaj nesvakidašnji spoj savremene digitalne umetnosti, fotografije i novih vizuelnih formi.
Izložbu je otvorio istaknuti umetnik i profesor Čedomir Vasić, koji je u svom obraćanju naglasio značaj sinergije dvoje autora i njihovu sposobnost da kroz različite medije i formate prenesu složene emocije.
„Naziv ove izložbe „Beskonačna svetlost“ dosta obavezuje, jer nagoveštava jedan sadržaj koji je mnogostruk – i poetski, i filozofski, i psihološki. U manipulaciji i preradi slike koju umetnici vrše postoji osnovni princip, a to je dijalog između jednog i drugog umetnika, koji se na kraju razrešava tako što nastaje jedinstvena slika. Kad su u pitanju dvoje umetnika ovakvog kvaliteta, radi se ne samo o umetničkom ili estetskom, već i ljubavnom dijalogu, koji omogućava da te slike budu i slike ljubavi”, izjavio je Vasić na otvaranju.
O specifičnoj tehnici rada, Stanko Crnobrnja kaže:
„Proces koji je doveo do svakog dela pred vama duboko je ljudski, kolaborativan i interpretativan – dijalog vođen kroz slojeve boje, svetlosti, oblika i tišine. Termin koji najvernije opisuje ovaj kreativni čin jeste post-fotografija. Ona ne negira fotografiju, već od nje polazi: fotografija je prvi korak i sirovi materijal, ali kroz dalju obradu prevazilazi pojedinačnu sliku i postaje komponovana interpretacija, vizuelni dijalog između Sandre i Stanka. Svaka slika je svojevrsna sinteza – spajanje dve vizije, dva trenutka i dve percepcije svetlosti u jedinstvenu kompoziciju. Rezultat nije prost zbir, već novo delo koje pre tog susreta nije postojalo”, zaključuje Crnobrnja.
U okviru izložbe predstavljeno je oko 60 radova, raspoređenih u nekoliko tematskih i vizuelnih celina. Među njima se izdvajaju trodimenzionalni radovi srednjeg formata, dok intimniji, uramljeni radovi dimenzija 12 × 12 cm otvaraju prostor za drugačiji doživljaj slike, svetlosti, refleksije i dubine.
Na levom zidu male sale smešten je ciklus u kojem dominiraju radovi poput „Zemlja zelena” i „Letnje mnoštvo”, koji donose osećaj pokreta i života. Nasuprot njima, monumentalniji radovi poput „Buđenje usnulog sveta” i „Sudbina – Kob” pozivaju na introspekciju.
Na gornjem nivou galerije posebno se ističe instalacija koja simbolički nosi naziv same izložbe – „Beskonačna svetlost”, zamišljena kao svetlosni pejzaž koji odiše beskrajem i nadilazi fizičke okvire prostora. U zasebnoj prostoriji na ovom nivou postavljen je video ekran koji neprestano prikazuje prizore netaknute prirode, bez ikakvih ljudskih tvorevina, koje su snimili Sandra i Stanko. Pokretne slike, praćene prirodnim zvucima, donose atmosferu izvorne, pastoralne lepote i predstavljaju svojevrsni kontrapunkt digitalnim i svetlosnim intervencijama u ostatku postavke.
Postavka uključuje i veliki ekran na kome se u kontinuitetu prikazuje više od 300 radova umetničkog dvojca ODA, pružajući publici širi presek njihovog stvaralaštva.
„Beskonačna svetlost je naziv koji odražava upravo to – svetlost koja ne dolazi spolja, već se rađa iznutra, iz susreta, iz dijaloga. To je svetlost koja se ne meri u lumenima, već u pažnji, u tišini, u otvorenosti prema onome što se pojavljuje kada prestanemo da tražimo jednostavne odgovore”, izjavila je Sandra Malić.
Ova izložba tako povezuje različite formate i pristupe – od fizičkih i trodimenzionalnih radova do video-projekcija i svetlosne instalacije, stvarajući celinu u kojoj se fotografija, digitalna obrada, svetlost, pokret i zvuk međusobno prepliću.
„Stvaralački rad partnerskih zajednica poznat je u svetu umetnosti. Svojim novim projektom umetnički par Sandra Malić i Stanko Crnobrnja potvrđuju stvaralačku uzajamnost i poverenje oslonjeni na razvijenu vizuelnu kulturu i senzibilizovano stvaralačko polje. U odnosu na hladnu tehnologiju kompjuterske opcije koja zamenjuje ljudsku ruku, koncepcija ovih partnera je sušta suprotnost ovom shvatanju. Jer, za njih, digitalni alati korišćeni u ovom radu nisu autori – oni su produžeci vizije i moćnog zajedništva u postizanju jedinstvene stvaralačke ideje. Ta ideja osvaja koncentrovano energetsko polje formatirano u definisani znak kojim pulsira sublimni ikonički prostor”, izjavila je Ljiljana Ćinkul, likovna kritičarka i umetnička direktorka Galerije Grafički kolektiv.
„’Beskonačna svetlost’ svojom genezom i strukturom predstavlja susret dvoje umetnika i njihov zajednički fokus, kroz idejno, estetsko i emocionalno preplitanje. U ovom bezobalnom vremenu Sandra i Stanko posvećeno stvaraju i istražuju mogućnosti senzualnih i fluidnih vizuelnih slojeva, u otvorenom dijalogu i kroz snažno osećanje ličnosti, empatije, prostora i slobode. Istovremeno, njihovo bogato životno i umetničko iskustvo, kao i zajedničko vreme i prostor, postaju deo stvaranja nove arkadije – terra incognita u kojoj se otvaraju novi prostori umetničkog istraživanja”, zaključuje Ćinkul.
Izložba „Beskonačna svetlost” u Galeriji Grafički kolektiv otvorena je do 25. septembra 2026. godine. Radno vreme galerije je od 12 do 19 časova radnim danima, a subotom od 12 do 15 časova. Galerija ne radi nedeljom.
O UMETNICIMA
SANDRA MALIĆ
Sandra Malić je multimedijalna umetnica, vajarka i dizajnerka iz Beograda. Diplomirala je na Fakultetu primenjenih umetnosti u Beogradu 1999. godine i članica je Udruženja likovnih umetnika primenjenih umetnosti i dizajnera Srbije (ULUPUDS). Izlagala je na brojnim samostalnim i kolektivnim izložbama u zemlji i inostranstvu. Dobitnica je Specijalne nagrade – Plakete povodom 50 godina Fakulteta primenjenih umetnosti, 2010. godine. Predstavljala je Srbiju u oblasti skulpture na Međunarodnom bijenalu „Mediteran” u Splitu.
Učestvovala je na projektima restauracije i konzervacije, a bila je i vođa projekta skulpturalnih elemenata restauracije italijanskog spomen-parka. U oblasti dizajna, osnivačica je i dizajnerka brenda SMart, posvećenog izradi unikatnih predmeta od kože. Sa brendom SMart učestvovala je kao počasni gost Minhenskog festivala 2016. godine. Učestvovala je i u prvoj postavci Savremene skulpture u Vrnjačkoj Banji, gde je realizovala skulpturalno delo „Glava“.
Njeni radovi nalaze se u nekoliko internacionalnih privatnih kolekcija.
Godine 2019, sa rediteljem i multimedijalnim umetnikom Stankom Crnobrnjom pokreće zajednički umetnički projekat ODA – Original Duo Art, zasnovan na istraživanju fotografije, post-fotografije, digitalne grafike i mogućnosti zajedničkog umetničkog stvaranja. Među njihovim samostalnim izložbama izdvaja se „Bauk kruži Evropom“ iz 2020. godine. Dobitnici su Plakete Majske izložbe 2023. godine za rad „Agenda 2030“.
STANKO CRNOBRNJA
Stanko Crnobrnja (1953, Beograd) jeste televizijski i filmski reditelj, producent i scenarista, teoretičar, profesor i publicista u oblasti masovnih komunikacija i teorije televizije, kao i multimedijalni umetnik koji se bavi post-fotografijom i digitalnom grafikom.
Tokom višedecenijske karijere ostvario je više od 2.000 televizijskih emisija i serija u svojstvu reditelja, producenta i scenariste, kao i tri igrana filma, kao reditelj i koproducent. Crnobrnja je bio utemeljivač i idejni tvorac brojnih televizijskih i medijskih projekata u Srbiji i Crnoj Gori. Osnovao je i kreirao nacionalne televizijske mreže ATLAS i Televiziju IN u Crnoj Gori, prvu digitalnu komercijalnu televizijsku mrežu na Balkanu, bio kreativni direktor nacionalne mreže Novi 3K u Srbiji, kao i utemeljivač i idejni tvorac nacionalne mreže TV Avala. Bio je i osnivač i programski direktor OKK kanala u Srbiji. U Podgorici je bio utemeljivač, idejni tvorac i prvi dekan Fakulteta vizuelnih umjetnosti.
Autor je knjiga „Estetika televizije i novih medija“, „Kako je nastao pokret nesvrstanih“, „Novi mediji i društvene mreže“ i „21. vek“.
Njegovo interesovanje za fotografiju i vizuelnu umetnost datira još od ranih godina. Prvi umetnički nastup imao je 1970. godine u galeriji Corcoran u Vašingtonu, gde je predstavio nagrađenu fotografiju „Black is Black”. Danas se u svom umetničkom radu bavi post-fotografijom i digitalnom grafikom.
Godine 2019, sa multimedijalnom umetnicom Sandrom Malić pokreće zajednički umetnički projekat ODA – Original Duo Art, kroz koji istražuju mogućnosti fotografije, digitalnog kolaža, post-fotografije i zajedničkog autorstva.
Crnobrnja je živeo i radio u Indiji, Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi.
